انواع پرسشنامه‌ها (Questionnaires)

با توجه به ماهیت سؤالات، پرسشنامه‌ها می‌توانند به دو روش کمی و کیفی طبقه‌بندی شوند. به‌طور کلی، پاسخ‌های به‌دست‌آمده از سؤالات بسته (closed-ended) با گزینه‌های مربوط به سؤالات چندگزینه‌ای با استفاده از روش‌های کمی، تجزیه‌وتحلیل می‌شوند و ممکن است شامل نمودارهای پایه‌ای، نمودارهای میله‌ای و نمودارهای درصدی باشند. پاسخ‌های دریافت شده از سؤالات پرسشنامه‌های باز (open-ended) با استفاده از روش‌های کیفی تجزیه‌وتحلیل می‌شوند و شامل بحث‌ها و تجزیه‌وتحلیل انتقادی بدون استفاده از اعداد و محاسبات می‌باشند.

در تمامی پرسشنامه‌ها، سؤالات باید به‌وضوح و به‌روشنی بیان شوند و باید با یک ترتیب منطقی ارائه شوند.

مزایای استفاده از پرسشنامه‌ها عبارت است از: افزایش سرعت جمع‌آوری داده‌ها، بدون هزینه بودن یا کم‌هزینه بودن، و سطح بالای واقعی و عینی بودن در مقایسه با بسیاری از روش‌های جایگزین جمع‌آوری داده‌های اولیه. بااین‌حال، پرسشنامه‌ها دارای معایب خاصی هستند مانند انتخاب پاسخ‌های تصادفی توسط پاسخ‌دهندگان بدون خواندن دقیق سؤالات. علاوه بر این، معمولاً به دلیل چندگزینه‌ای بودن سؤالات، برای پاسخ‌دهندگان، امکان درج توضیحات بیشتر در مورد موضوع مطرح‌شده در سؤال وجود ندارد.

انواع پرسشنامه‌ها:

پرسشنامه کامپیوتری:

در این روش برای پاسخ‌دهندگان ایمیل پرسشنامه ارسال می‌گردد. و از آن‌ها خواسته می‌شود تا پاسخنامه را از طریق ایمیل ارسال نمایند. مزایای مربوط به این روش عبارت است از ارزان بودن، صرفه‌جویی در زمان، و اینکه پاسخ‌دهندگان برای پاسخ دادن یا ندادن به سؤالات تحت‌فشار نیستند درنتیجه می‌توانند زمانی که وقت کافی دارند به سؤالات پاسخ دهند، در این حالت می‌توان مطمئن بود که پاسخ‌ها دقیق‌تر خواهند بود. هرچند مهم‌ترین نقص موجود در این روش این است که پاسخ‌دهندگان به‌راحتی می‌توانند آن را نادیده بگیرند.

روش دیگری که می‌توان در این دسته‌بندی قرارداد و امروزه بسیار رایج است. استفاده از ابزار گوگل فرم است. گوگل ابزاری را در اختیار محققان قرار می‌دهد تا از طریق آن پرسشنامه موردنظر خود را طراحی کرده و لینک آن را برای پاسخ‌دهندگان ارسال نمایند. این روش بسیار کاربردی و جذاب است زیرا می‌توانید نمودارهای آماری متناسب با سؤالات خود را نیز داشته باشید. اینکه مثلاً چه تعداد از پاسخ‌دهندگان زن یا مرد هستند. در چه رنج سنی قرار دارند. یا چه تعداد از پاسخ‌دهندگان مثلاً گزینه 4 را در سؤال یک پاسخ داده‌اند.

پرسشنامه تلفنی:

محققان ممکن است بخواهند از طریق تماس تلفنی با پاسخ‌دهندگان احتمالی ارتباط برقرار کرده و از این طریق از آن‌ها بخواهند تا به سؤالات پرسشنامه پاسخ دهند. مزیت این روش این است که در مدت‌زمان کوتاهی می‌توانید پرسشنامه را تکمیل کنید. اما از اصلی‌ترین معایب این روش گران بودن ان است. درعین‌حال بسیاری از پاسخ‌دهندگان برای پاسخ‌گویی به تعداد سؤالات زیاد از طریق تلفن احساس راحتی نمی‌کنند. و استفاده از این روش برای جمع‌آوری داده از گروه نمونه، بسیار دشوار خواهد بود. معمولاً این روش کاربرد چندانی ندارد.

بررسی داخل خانه(In-house survey):

در این روش محقق برای جمع‌آوری اطلاعات به خانه یا محل کار پاسخ‌دهنده مراجعه می‌کند. مزیت این روش در این است که سؤالات با تأکید محقق و تمرکز بیشتر از سوی پاسخ‌دهنده، پاسخ داده می‌شود. هرچند این روش نیز معایب زیادی دارد مانند وقت‌گیر بودن و گران بودن. زیرا شما باید برای هر پاسخ‌دهنده‌ای زمان و هزینه کافی برای مراجعه به محل کار یا منزل، صرف کنید. از سوی دیگر بسیاری از پاسخ‌دهندگان تمایلی ندارند تا محقق به منزل یا محل کار آن‌ها مراجعه نماید.

پرسشنامه پستی:

در این روش همان‌طور که از نامش پیداست، محقق پرسشنامه را برای پاسخ‌دهنده پست می‌کند و اغلب هزینه پست پاسخ‌ها نیز از قبل توسط محقق پرداخت می‌شود تا پاسخ‌دهنده برای ارسال پاسخنامه هزینه‌ای را متقبل نشود. مزیت این روش در این است که پاسخ‌دهنده به‌دقت و با تمرکز سؤالات را خوانده و پاسخ می‌دهد زیرا در زمان آزاد خود این کار را انجام خواهد داد. این روش معایبی نیز دارد مانند گران بودن و وقت‌گیر بودن . همچنین ممکن است پاسخ‌دهنده بدون آنکه سؤالات را بخواند پرسشنامه را دور بیندازد.

البته درحال حاضر برخی از روش‌های اشاره‌شده در بالا چندان مورد استفاده قرار نمی‌گیرند.

 

انواع سؤالات پرسشنامه‌ها:

  • پرسشنامه با سؤالات باز یا تشریحی

سؤالات باز یا تشریحی بسیار متفاوت از سایر انواع سؤالات پرسشنامه است زیرا این سؤالات ممکن است پاسخ‌های دور از انتظاری داشته باشد که می‌تواند تحقیق را معتبرتر سازد. هرچند تحلیل نتایج یافته‌ها در این روش دشوار خواهد بود.

  • سؤالات چندگزینه‌ای:

در این حالت، تعدادی گزینه به پاسخ‌دهنده پیشنهاد می‌شود تا از بین آن‌ها یکی را انتخاب نماید. کوچک‌سازی پرسشنامه با سؤالات چندگزینه‌ای به این دلیل است که اگر سؤالات زیادی برای پاسخ دادن وجود داشته باشد پرسشنامه گیج‌کننده و خسته‌کننده خواهد بود و پاسخ‌دهنده انگیزه‌ای برای پاسخ دادن به سؤالات نخواهد داشت.

  • سؤالات دوبخشی

این نوع از سؤالات دو گزینه بله و خیر را در اختیار پاسخ‌دهنده قرارمی دهد تا یکی را انتخاب نماید. پرسشنامه‌های دوبخشی جزء آسان‌ترین پرسشنامه‌ها برای پاسخ‌دهنده هستند.

  • سؤالات پیمایشی

به این نوع پرسشنامه‌ها، پرسشنامه‌های ترتیبی نیز گفته می‌شود. در این نوع از پرسشنامه‌ها گزینه‌هایی وجود دارد که از پاسخ‌دهنده خواسته می‌شود تا پاسخ‌های موجود را در یک رنج داده‌شده طبقه‌بندی نماید.(مثلاً از یک تا  10)

موسسه Survey Monkey  یکی از محبوب‌ترین پلتفرم‌های آنلاین را برای تسهیل جمع‌آوری داده از طریق پرسشنامه ارائه می‌دهد. مزایای مهم این پلتفرم استفاده آسان، ارائه سؤالات در قالب‌های بسیار زیاد و قابلیت تحلیل داده‌های پیشرفته  هست.

 

دیدگاه خود را ثبت کنید

ایمیل شما منتشر نخواهد شد.

ارسال درخواست

برای مشاوره یا سفارش از فرم زیر استفاده کنید

برای مشاوره و یا سفارش و دریافت خدمات کمک آموزشی از فرم زیر استفاده نمایید:

همچنین می توانید برای ثبت سفارش و دریافت خدمات کمک آموزشی عدد 3 را به شماره 09024024920 پیامک کنید